Maliyetlendirme tablosu, bir giysinin fiyatının bileşen bileşen nasıl kurulduğunu gösteren belgedir; bir merchandiser'ın bir fiyat teklif edildiğinde, sorgulandığında veya yeniden pazarlık edildiğinde her seferinde kullandığı araçtır. Ders 7.1, bir giysinin fiyatını oluşturan beş maliyet bileşenini adlandırmıştı: kumaş, aksesuar, fason, genel giderler ve kâr. Bu ders size tablonun kendisini nasıl kuracağınızı gösterir ve her şeyden önemli bir kural vardır: her bileşenin fiyattaki payı, elle yazılmadan, canlı bir formülle hesaplanmalıdır. Bu kural olmadan, bir maliyetlendirme tablosu bugün doğru görünebilir ve herhangi bir maliyet değiştiği anda sessizce yanlış hale gelebilir. Bu ders esas olarak bir siparişin para akışını öğretir: bir fiyatın bileşen bileşen nasıl kurulduğunu ve kontrol edildiğini.
İhtiyacınız olan: Ders 7.1'deki beş maliyet bileşeni (kumaş, aksesuar, fason, genel giderler, kâr). Başlamadan önce bir tablo formülü yazmayı bilmenize gerek yok; bu ders size gösterir.
Bu dersin sonunda şunları yapabileceksiniz:
Burada ele alınmayan: marj ve kâr oranının fiyatı FOB'dan mağaza rafına nasıl taşıdığı (Ders 7.3) ve ödeme koşullarının fabrikanın nakit akışını nasıl etkilediği (Ders 7.4).
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Maliyet tablosu (maliyetlendirme tablosu) | Bir giysinin maliyet bileşenlerini listeleyen ve fabrikanın teklif ettiği fiyata toplayan belge. |
| Maliyet bileşeni | Bir giysinin toplam fiyatının bir parçası: kumaş, aksesuar, fason, genel giderler veya kâr. |
| Fiyat payı | Bir maliyet bileşeninin dolar değerinin toplam fiyata bölünmesi, genellikle yüzde olarak gösterilir. |
| Formül | Bir tablo hücresinde, elle yazılan bir değer yerine başka hücrelerden bir değer hesaplayan bir talimat. |
| Elle girilen sayı | Bir hücreye arkasında formül olmadan doğrudan sabit bir rakam olarak girilen değer. |
| Genel giderler | Fabrikanın ürettiği her şey arasında paylaşılan işletme maliyetleri: kira, elektrik, yönetim. |
| FOB (gemide teslim) | Fabrika malı kendi limanında geminin güvertesine teslim eder. Oradan sonraki navlun alıcıya aittir. |
| Fabrika çıkış fiyatı | Yerel bir alıcının bitmiş mallar için, herhangi bir teslimat maliyeti eklenmeden önce, fabrikanın kendi kapısında fabrikaya ödediği fiyat. |
Bir maliyetlendirme tablosu kurmak, her maliyet bileşeninin kendi dolar değerini girmek, sonra bu payı elle yazmadan toplam fiyattaki payını hesaplamak demektir. Hesaplama canlı bir formül olmalıdır, böylece bir bileşen değiştiğinde her pay otomatik olarak güncellenir, birinin bunu hatırlayıp yeniden yazmasına gerek kalmaz. Elle yazılmış paylara sahip bir maliyetlendirme tablosu ile formülle hesaplanan paylara sahip bir tablo, kuruldukları gün aynı görünebilir. Fark yalnızca bir maliyet ilk değiştiğinde ortaya çıkar.
| Ne değişebilir | Karşılaşacağınız biçimler | Sizin için neden önemli |
|---|---|---|
| Toplamın nasıl kurulduğu | Elle yazılan toplamla maliyetlendirme (yanlış yol): biri kumaş, aksesuar, fason, genel giderler ve kârı bir hesap makinesinde toplar ve sonucu toplam hücresine yazar. Formülle çalışan maliyetlendirme (doğru yol): toplam ve her pay, bileşen hücrelerine referans veren formüllerdir. | Elle yazılan bir toplam, bir bileşen değişene kadar formülle hesaplanan bir toplamla aynı görünür; sonra elle yazılan toplam sessizce eskirken formül kendini günceller. |
| İhracat mı yoksa yurt içi fiyatlandırma mı | Sipariş A'nın maliyetlendirmesi bir ihracat FOB fiyatı olarak kurgulanmıştır. Cedar & Co.'nun kendi yurt içi maliyetlendirmesi aynı beş bileşenli yapıyı izler, ama FOB çerçevesi olmadan: onun "fiyatı", Delta Garments'a fabrika teslim ödediği tutardır, sonra kendi yerel teslimat maliyetini ekler. | Beş bileşen aynı kalır, ama karşılaştırdığınız fiyat değişir: bir ihracat FOB fiyatı, yurt içi fabrika çıkış fiyatı artı teslimatla aynı rakam değildir. |
| Maliyeti hesaplanan ürün | Aynı beş bileşenli yöntem, tam maliyet rakamları Sipariş A'nın T-shirt'ünden farklı olsa da, kot pantolon siparişine de uygulanır. | Yöntemi bir üründe öğrenmek, herhangi bir ürünün maliyetini hesaplamanızı sağlar; rakamlar değişir, yapı değişmez. |
| Tabloyu kim okuyor | Bir merchandiser fiyat teklif etmek için kurar. Bir alıcı fiyatın adil olup olmadığına karar vermek için okur. Bir fabrika sahibi marjın nerede olduğunu görmek için okur. | Aynı tablo farklı okuyucular için farklı sorulara cevap vermelidir, bu da yalnızca her rakamın güvenilir ve bir formüle kadar izlenebilir olmasıyla mümkündür. |
Delta Garments, Northline Apparel'in 15.000 adetlik temel pamuklu T-shirt siparişi olan Sipariş A'nın maliyetlendirme tablosunu kurar. Tabloda beş maliyet bileşeni oturur, her biri kendi dolar değeri olarak girilir: kumaş 1.15 USD, aksesuar 0.20 USD, fason 1.10 USD, genel giderler 0.49 USD, kâr 0.26 USD. Bir toplam satırı bunları bir formülle toplar ve 3.20 USD FOB fiyatını verir. Her bileşenin dolar değerinin yanında, formülle hesaplanan, asla elle yazılmayan bir fiyat payı sütunu oturur.
| Maliyet bileşeni | Sipariş A (adet başına USD) | Fiyat payı (formül) |
|---|---|---|
| Kumaş | 1.15 | 35.9% |
| Aksesuar | 0.20 | 6.25% |
| Fason (kesim ve dikim) | 1.10 | 34.375% |
| Genel giderler | 0.49 | 15.3125% |
| Kâr | 0.26 | 8.125% |
| Toplam (FOB fiyatı) | 3.20 | 100% |
Beş payı tam hassasiyetle toplamak (35.9375, 6.25, 34.375, 15.3125 ve 8.125) tam olarak %100 verir ve bu, formüllerin doğru bağlandığını doğrular. Yaygın olarak kullanılan yuvarlatılmış rakamlar (%35.9, %6.25, %34.375, %15.3125 ve %8.125) yalnızca kumaşın kendi payı okunabilirlik için aşağı yuvarlandığından %99.9625'e ulaşır.
YöntemYaygın bir hata, bir fiyat payını ayrı bir hesap makinesinde bir kez hesapladıktan sonra maliyetlendirme tablosuna elle yazmaktır, çünkü rakam yazıldığı anda doğrudur. Bir maliyet bileşeni değiştiği anda, örneğin bir kumaş fiyatı artışı veya yeni bir genel gider oranı, elle yazılan yüzde, biri hesaplamayı tekrarlayıp yeniden yazana kadar sessizce yanlış hale gelir. Formülle çalışan bir hücre bu şekilde asla eskimez, çünkü tablo her açıldığında veya bir bileşen her değiştiğinde kendini yeniden hesaplar.
Bir maliyetlendirme tablosu bir giysinin maliyetinin beş parçasını listeler: kumaş, aksesuar, fason, genel giderler, kâr. Her birinin elle yazılan kendi dolar değeri vardır. Toplam bir formülle toplanır, asla elle yazılmaz. Her parçanın toplamdaki payı da bir formülle hesaplanır, asla elle yazılmaz. Bu önemlidir çünkü işi bir formül yaparsa, tek bir dolar değerini değiştirmek geri kalan her şeyi kendiliğinden günceller. Bunun yerine biri payı elle yazarsa, dolar değerleri değiştikten sonra bile tam olarak yazıldığı gibi kalır ve kimse bunun yanlış hale geldiğini fark etmeyebilir.
Mona, Delta Garments'ta Sipariş A'nın maliyetlendirme tablosunu kurar. Zaman baskısı altında, kumaşın fiyattaki payını ayrı bir hesap makinesinde zaten hesaplamıştır, bu yüzden bir formül girmek yerine kumaş payı hücresine doğrudan "%36" yazar.
Mona'nın bıraktığı satır şöyledir:
Bu kısayol acil bir sorun yaratır mı? Cevabı açmadan önce karar verin.
Hemen değil. İki gerçek bunu birlikte belirler.
Birincisi, bugünkü rakam doğru. Kumaş, 3.20 USD'lik toplamın 1.15 USD'sini oluşturur, yaklaşık %35.9'luk bir pay, bu da Mona'nın yazdığı %36'ya yuvarlanır. Bugün tabloda yanlış bir şey yok.
İkincisi, risk gelecekte, şimdide değil. Kumaş fiyatı değiştiği anda, örneğin daha ucuz bir pamuk kaynağı kumaşı 1.05 USD'ye düşürürse, yazılan %36, Mona yeniden hesaplayıp yeniden yazana kadar sessizce yanlış hale gelir. Formülle çalışan bir hücre, kumaş hücresi değiştiği anda kendini otomatik olarak güncelleyerek %33.9 (yeni 3.10 USD'lik toplamın 1.05'i) gösterirdi.
Bu iki gerçekten hiçbiri tek başına hikayenin tamamını anlatmaz. Yalnızca bugünkü rakama bakmak, kısayolun zararsız olduğunu söyler. Yalnızca gelecekteki riske bakmak, bugünkü rakamı kontrol etmeden, tablonun henüz yanlış olmadığını gözden kaçırır. Gerçek risk bugünkü rakam değildir; bu tablonun ihtiyaç duyacağı her gelecekteki güncellemedir.
Nitel olarak, kimsenin fark etmediği eski, elle yazılmış bir yüzde, hangi maliyet bileşeninin fiyatı gerçekten en çok yönlendirdiği konusunda yanlış bir varsayıma yol açabilir; bu, Ders 7.1'in kumaşın orantısız payı hakkında zaten yaptığı noktadır. Kumaşın yazılı %36 payı, gerçek payı %33.9'a taşındıktan sonra da yerinde bırakılırsa, tabloyu okuyan biri kumaşı artık olduğundan daha baskın sanmaya devam edebilir; oysa bu sırada asıl büyük kaldıraç genel giderler veya fasona kaymışken, pazarlık çabasını yine kumaşa yöneltir. Bu, bu dersin elle yazılan rakamlar yerine formüller konusunda ısrar ederek tamamen önlediği bir maliyettir.
Yazılı eski pay (%36) ile gerçek pay (yaklaşık %33.9) arasındaki fark, hâlâ eski yazılı rakamı okuyan herkes için yaklaşık iki yüzde puanlık yanıltıcı bilgidir.
Maliyetlendirme tablosunun beş sütunu vardır: maliyet bileşeni, Sipariş A'nın tutarı, Sipariş A'nın fiyat payı, sizin siparişinizin tutarı (sarı bir giriş hücresi) ve sizin fiyat payınız. Sipariş A'nın satırları zaten doldurulmuştur ve toplamı 3.20'ye ulaşır. Fiyat payı sütunu ve toplam satırı, asla elle yazılan rakamlar değil, canlı formüllerdir: her pay satırın tutarını toplama böler, toplam ise yukarıdaki bileşenleri toplar. Kendi siparişiniz için, her bileşenin dolar değerini yalnızca sarı sütuna yazın, her pay hücresini ve toplam satırını dokunulmadan bırakın. Beş payınız %100'e ulaşmıyorsa, bir formül elle yazılan bir rakamla değiştirilmiştir ve önce düzeltilmesi gereken hücre budur.
[Maliyetlendirme tablosunu indirin](../../templates/T01-C07-costing-sheet.xlsx)
1. Bir maliyetlendirme tablosunun fiyat payı sütunu neden elle yazılan bir rakam yerine bir formül olmalıdır?
2. Sipariş A'nın maliyet bileşenlerinin beş fiyat payı toplamda neye ulaşır?
3. Adet başına 9.80 USD toplam fiyatı olan 3.000 adetlik bir siparişte aksesuar maliyeti adet başına 0.35 USD. Aksesuarın fiyattaki payı nedir?
| TR | EN | AR | FR | Anlamı |
|---|---|---|---|---|
| Maliyet tablosu | Costing sheet | كشف التكلفة | Fiche de coûts | Bir giysinin maliyet bileşenlerini listeleyen ve fabrikanın teklif ettiği fiyata toplayan belge. |
| Maliyet bileşeni | Cost component | عنصر التكلفة | Élément de coût | Bir giysinin toplam fiyatının bir parçası: kumaş, aksesuar, fason, genel giderler veya kâr. |
| Fiyat payı | Share of price | نسبة السعر | Part du prix | Bir maliyet bileşeninin dolar değerinin toplam fiyata bölünmesi, genellikle yüzde olarak gösterilir. |
| Formül | Formula | صيغة حسابية | Formule | Bir tablo hücresinde, elle yazılan bir değer yerine başka hücrelerden bir değer hesaplayan bir talimat. |
| Elle girilen sayı | Typed number | رقم مكتوب يدويًا | Nombre saisi manuellement | Bir hücreye arkasında formül olmadan doğrudan sabit bir rakam olarak girilen değer. |
| Genel giderler | Overhead | التكاليف العامة | Frais généraux | Fabrikanın ürettiği her şey arasında paylaşılan işletme maliyetleri: kira, elektrik, yönetim. |
| FOB (gemide teslim) | FOB (free on board) | تسليم على ظهر السفينة في ميناء المصنع | FOB (franco à bord) | Fabrika malı kendi limanında geminin güvertesine teslim eder. Oradan sonraki navlun alıcıya aittir. |
| Fabrika çıkış fiyatı | Ex-factory price | سعر خروج المصنع | Prix départ usine | Yerel bir alıcının bitmiş mallar için, herhangi bir teslimat maliyeti eklenmeden önce, fabrikanın kendi kapısında fabrikaya ödediği fiyat. |
Artık fiyat paylarını kendisi hesaplayan bir maliyetlendirme tablosu kurabilirsiniz. Bir sonraki ders, fiyat fabrika FOB'undan toptan fiyatına ve mağaza fiyatına giderken marj ve kâr oranını hesaplamak için aynı tabloyu kullanır. Kurs haritasına dön